{"id":25713,"date":"2022-04-04T02:32:00","date_gmt":"2022-04-04T02:32:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.expondo.co.uk\/inspirations\/?p=25713"},"modified":"2023-12-13T07:46:25","modified_gmt":"2023-12-13T07:46:25","slug":"co-mozna-wrzucac-do-kompostownika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/co-mozna-wrzucac-do-kompostownika\/","title":{"rendered":"Plastik i papier do segregacji. A co ze sk\u00f3rk\u0105 od banana? Dowiedz si\u0119, co wrzuca\u0107 do kompostownika"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Masz ogr\u00f3d lub dzia\u0142k\u0119? Tanim kosztem pozb\u0119dziesz si\u0119 odpadk\u00f3w organicznych, kompostuj\u0105c je na pryzmie. Otrzymasz jednocze\u015bnie doskona\u0142y naw\u00f3z dla ro\u015blin! W dzisiejszym artykule podpowiadamy, jak prawid\u0142owo przygotowa\u0107 kompost.<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-ub-table-of-contents-block ub_table-of-contents\" data-showtext=\"show\" data-hidetext=\"hide\" data-scrolltype=\"auto\" id=\"ub_table-of-contents-d9d4ce2d-4d88-4bc9-a441-bb1c6b18ed90\" data-initiallyhideonmobile=\"false\"\n                    data-initiallyshow=\"true\"><div class=\"ub_table-of-contents-header-container\"><div class=\"ub_table-of-contents-header\">\n                    <div class=\"ub_table-of-contents-title\"><\/div><\/div><\/div><div class=\"ub_table-of-contents-extra-container\"><div class=\"ub_table-of-contents-container ub_table-of-contents-1-column \"><ul><li><a href=https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/co-mozna-wrzucac-do-kompostownika\/#0-czego-nie-wrzuca%C4%87-do-kompostownika>Czego nie wrzuca\u0107 do kompostownika?<\/a><\/li><li><a href=https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/co-mozna-wrzucac-do-kompostownika\/#1-czy-jab%C5%82ka-mo%C5%BCna-wrzuca%C4%87-do-kompostownika>Czy jab\u0142ka mo\u017cna wrzuca\u0107 do kompostownika?<\/a><\/li><li><a href=https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/co-mozna-wrzucac-do-kompostownika\/#2-czy-mo%C5%BCna-wyrzuca%C4%87-chleb-do-kompostownika>Czy mo\u017cna wyrzuca\u0107 chleb do kompostownika?<\/a><\/li><li><a href=https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/co-mozna-wrzucac-do-kompostownika\/#3-bakterie-do-kompostownika>Bakterie do kompostownika<\/a><\/li><li><a href=https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/co-mozna-wrzucac-do-kompostownika\/#4-preparat-do-kompostownika>Preparat do kompostownika<\/a><\/li><li><a href=https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/co-mozna-wrzucac-do-kompostownika\/#5-popi%C3%B3%C5%82-do-kompostownika>Popi\u00f3\u0142 do kompostownika<\/a><\/li><li><a href=https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/co-mozna-wrzucac-do-kompostownika\/#6-d%C5%BCd%C5%BCownice-do-kompostownika>D\u017cd\u017cownice do kompostownika<\/a><\/li><li><a href=https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/co-mozna-wrzucac-do-kompostownika\/#7-grzyby-do-kompostownika>Grzyby do kompostownika<\/a><\/li><li><a href=https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/co-mozna-wrzucac-do-kompostownika\/#8-co-wrzuca%C4%87-do-kompostownika-%E2%80%93-podsumowanie>Co wrzuca\u0107 do kompostownika \u2013 podsumowanie<\/a><ul><li><a href=https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/co-mozna-wrzucac-do-kompostownika\/#9-materia%C5%82y-%C5%BAr%C3%B3d%C5%82owe>Materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe:<\/a><\/li><\/ul><\/li><\/ul><\/div><\/div><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"0-czego-nie-wrzuca%C4%87-do-kompostownika\">Czego nie wrzuca\u0107 do kompostownika?<\/h2>\n\n\n\n<p>Kompost to \u015bwietny naw\u00f3z organiczny. U\u017cy\u017ania gleb\u0119, sprawiaj\u0105c, \u017ce ro\u015bliny doskonale rosn\u0105. Jest jednocze\u015bnie zupe\u0142nie bezpieczny dla \u015brodowiska. Zrobisz go, umieszczaj\u0105c r\u00f3\u017cnego rodzaju odpadki na specjalnej pryzmie. Proces powinien zachodzi\u0107 z udzia\u0142em tlenu. Dlatego do wyrobu nawozu \u015bwietnie sprawdzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju <a href=\"https:\/\/www.expondo.pl\/kompostowniki\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kompostowniki<\/a> z otworami w \u015bcianach. Cenione s\u0105 zw\u0142aszcza modele z tworzyw sztucznych, kt\u00f3re s\u0105 bardzo wygodne do przestawiania i \u0142atwe w obs\u0142udze. Maj\u0105 przy tym o wiele d\u0142u\u017csz\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107 od tradycyjnych drewnianych skrzy\u0144. Ponadto doskonale zabezpieczaj\u0105 pryzm\u0119 przed dost\u0119pem zwierz\u0105t \u2013 szczur\u00f3w, myszy i innych szkodnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Pami\u0119taj, \u017ce nie wszystkie odpadki organiczne mo\u017cna przerabia\u0107 na naw\u00f3z. Czego nie wrzuca\u0107 do kompostownika? Zabronione s\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pora\u017cone chorobami p\u0119dy ro\u015blin,<\/li>\n\n\n\n<li>dojrza\u0142e chwasty (kompostowanie nie zniszczy ich nasion),<\/li>\n\n\n\n<li>p\u0119dy i korzenie ro\u015blin, kt\u00f3re mog\u0105 z nich odbi\u0107 \u2013 np. perzu, skrzypu czy pokrzyw,<\/li>\n\n\n\n<li>mi\u0119so, ko\u015bci, nabia\u0142 i resztki ryb (przywabi\u0105 padlino\u017cerc\u00f3w i mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 siedliskiem gro\u017anych bakterii),<\/li>\n\n\n\n<li>odchody zwierz\u0105t domowych (stanowi\u0105 zagro\u017cenie biologiczne),<\/li>\n\n\n\n<li>li\u015bcie orzecha w\u0142oskiego (zwieraj\u0105 substancje hamuj\u0105ce rozw\u00f3j innych ro\u015blin),<\/li>\n\n\n\n<li>gruz, kamienie, ceg\u0142y (nie roz\u0142o\u017c\u0105 si\u0119).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Do kompostownika oczywi\u015bcie nie wolno te\u017c wrzuca\u0107 plastiku, zadrukowanego papieru, lakierowanego drewna, wlewa\u0107 resztek farb czy rozpuszczalnik\u00f3w. S\u0105 to substancje szkodliwe, kt\u00f3re na pewno nie u\u017cy\u017ani\u0105 gleby (sprawd\u017a, <a href=\"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/jak-przygotowac-ziemie-pod-warzywa\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">jak przygotowa\u0107 ziemi\u0119 pod warzywa<\/a>). Co ciekawe, na pryzmie mo\u017cesz \u015bmia\u0142o umie\u015bci\u0107 zwyk\u0142y szary karton, wyroby z lateksu (roz\u0142o\u017c\u0105 si\u0119 po ok. 6 miesi\u0105cach) oraz drewno. Nale\u017cy przy tym je dobrze rozdrobni\u0107, poniewa\u017c grube konary i pnie b\u0119d\u0105 butwie\u0107 ca\u0142e lata.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"1-czy-jab%C5%82ka-mo%C5%BCna-wrzuca%C4%87-do-kompostownika\">Czy jab\u0142ka mo\u017cna wrzuca\u0107 do kompostownika?<\/h2>\n\n\n\n<p>W okresie urodzaju jab\u0142ek bywa zbyt wiele, aby mo\u017cna je by\u0142o zu\u017cy\u0107 na bie\u017c\u0105co lub przerobi\u0107 na przetwory. Dodatkowo cz\u0119\u015b\u0107 z nich spada na ziemi\u0119, a obite szybko gnij\u0105 i nie nadaj\u0105 si\u0119 do jedzenia. Przechowywane w du\u017cych ilo\u015bciach, r\u00f3wnie\u017c po pewnym czasie zaczn\u0105 si\u0119 psu\u0107. W efekcie, posiadaj\u0105c na swojej dzia\u0142ce jab\u0142o\u0144, b\u0119dziesz mie\u0107 te\u017c sporo owoc\u00f3w nadaj\u0105cych si\u0119 jedynie do wyrzucenia. Czy zatem mo\u017cna doda\u0107 je do kompostownika? Okazuje si\u0119, \u017ce jak najbardziej! Dodatkowo zawarta w nich woda korzystnie wp\u0142ynie na wilgotno\u015b\u0107 pryzmy. Warto wi\u0119c uk\u0142ada\u0107 je na suchych odpadach \u2013 np. sianie, \u015bcinkach drewna, p\u0119dach krzew\u00f3w lub ga\u0142\u0105zkach drzewek owocowych.<\/p>\n\n\n              <div id=\"expondo-products-block_dfe2b498d9e9c7324c45de68915fdac3\" class=\"expondo-block expondo-block--products\">\n          <div class=\"expondo-block__inner-container\">\n            <ul class=\"list list--products\">\n                              <li class=\"item\">\n                  <a href=\"\/hillvert-kompostownik-1260-l-10090209\">\n                    <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/assets.expondo.com\/asset\/product_photos\/10090209_photo_1\" width=\"600\" height=\"600\" alt=\"\" class=\"image\" \/>\n                  <\/a>\n                  <strong class=\"title\">\n                    <a href=\"\/hillvert-kompostownik-1260-l-10090209\">\n                        Kompostownik &#8211; 1260 l                    <\/a>\n                  <\/strong>\n\n                                      <span class=\"price\">\n                                          <\/span>\n                                  <\/li>\n                              <li class=\"item\">\n                  <a href=\"\/hillvert-kompostownik-360-l-10090216\">\n                    <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/assets.expondo.com\/asset\/product_photos\/10090216_photo_1\" width=\"600\" height=\"600\" alt=\"\" class=\"image\" \/>\n                  <\/a>\n                  <strong class=\"title\">\n                    <a href=\"\/hillvert-kompostownik-360-l-10090216\">\n                        Kompostownik &#8211; 360 l                    <\/a>\n                  <\/strong>\n\n                                      <span class=\"price\">\n                                          <\/span>\n                                  <\/li>\n                              <li class=\"item\">\n                  <a href=\"\/hillvert-siedzisko-na-kolkach-ogrodowe-150-kg-10090178\">\n                    <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/assets.expondo.com\/asset\/product_photos\/10090178_photo_1\" width=\"600\" height=\"600\" alt=\"\" class=\"image\" \/>\n                  <\/a>\n                  <strong class=\"title\">\n                    <a href=\"\/hillvert-siedzisko-na-kolkach-ogrodowe-150-kg-10090178\">\n                        Siedzisko na k\u00f3\u0142kach &#8211; ogrodowe &#8211; 150 kg                    <\/a>\n                  <\/strong>\n\n                                      <span class=\"price\">\n                                          <\/span>\n                                  <\/li>\n                              <li class=\"item\">\n                  <a href=\"\/hillvert-wozek-ogrodowy-350-kg-125-l-10090076\">\n                    <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/assets.expondo.com\/asset\/product_photos\/10090076_photo_1\" width=\"600\" height=\"600\" alt=\"\" class=\"image\" \/>\n                  <\/a>\n                  <strong class=\"title\">\n                    <a href=\"\/hillvert-wozek-ogrodowy-350-kg-125-l-10090076\">\n                        W\u00f3zek ogrodowy &#8211; 350 kg &#8211; 125 l                    <\/a>\n                  <\/strong>\n\n                                      <span class=\"price\">\n                                          <\/span>\n                                  <\/li>\n                          <\/ul>\n          <\/div>\n        <\/div>\n        \n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"2-czy-mo%C5%BCna-wyrzuca%C4%87-chleb-do-kompostownika\">Czy mo\u017cna wyrzuca\u0107 chleb do kompostownika?<\/h2>\n\n\n\n<p>Stary suchy lub nadple\u015bnia\u0142y chleb po przekompostowaniu b\u0119dzie stanowi\u0142 niezwykle cenny naw\u00f3z. Jako \u017ce jest dobr\u0105 po\u017cywk\u0105 dla wszelkiego rodzaju bakterii i drobnoustroj\u00f3w, warto zmiesza\u0107 go z trudniej kompostuj\u0105cymi produktami. \u015awietnie zatem sprawdzi si\u0119 w towarzystwie skorupek jaj, \u0142upin po orzeszkach ziemnych czy pistacjach.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"3-bakterie-do-kompostownika\">Bakterie do kompostownika<\/h2>\n\n\n\n<p>Aby z resztek organicznych stworzy\u0107 naw\u00f3z, musisz zaprz\u0105c do pracy bakterie. Wa\u017cny jest dost\u0119p do tlenu, wi\u0119c kompostownik powinien by\u0107 a\u017curowy i mieszany co 2-3 tygodnie. Pami\u0119taj te\u017c o zachowaniu wewn\u0105trz odpowiedniej wilgotno\u015bci. Do polewania pryzmy \u015bwietnie sprawdzaj\u0105 si\u0119 <a href=\"https:\/\/www.expondo.pl\/nawadnianie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">w\u0119\u017ce ogrodowe<\/a>. Bez tych zabieg\u00f3w wewn\u0105trz kompostownika zagnie\u017cd\u017c\u0105 si\u0119 bakterie beztlenowe i grzyby ple\u015bniowe. W efekcie ca\u0142o\u015b\u0107 zacznie \u015bmierdzie\u0107 zgnilizn\u0105, a otrzymanie nawozu b\u0119dzie trwa\u0107 bardzo d\u0142ugo.<\/p>\n\n\n\n<p>Dobrym pomys\u0142em jest zaszczepianie \u015bwie\u017cej pryzmy bakteriami z kompostu cz\u0119\u015bciowo przetworzonego lub ze specjalnych gnoj\u00f3wek (np. z pokrzyw lub li\u015bci czarnego bzu). Robi si\u0119 je, zalewaj\u0105c surowiec ro\u015blinny wod\u0105 i odstawiaj\u0105c w wiadrze na 3-4 tygodnie. Kiedy ca\u0142o\u015b\u0107 przestanie bulgota\u0107 (fermentowa\u0107), nadaje si\u0119 do wlania do kompostownika.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"4-preparat-do-kompostownika\">Preparat do kompostownika<\/h2>\n\n\n\n<p>Kompostuj\u0105c wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 trudniej butwiej\u0105cych produkt\u00f3w, mo\u017cna te\u017c skorzysta\u0107 z dost\u0119pnych na rynku gotowych preparat\u00f3w mikrobiologicznych. Dzi\u0119ki nim utrzymanie w\u0142a\u015bciwej flory bakteryjnej wewn\u0105trz pryzmy b\u0119dzie bardzo \u0142atwe. Sam proces kompostowania znacz\u0105co te\u017c przyspieszy \u2013 nawet do 3 miesi\u0119cy! Opr\u00f3cz kultur bakterii producenci oferuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c preparaty enzymatyczne, kt\u00f3re tak\u017ce stanowi\u0105 cenny dodatek do kompostu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"5-popi%C3%B3%C5%82-do-kompostownika\">Popi\u00f3\u0142 do kompostownika<\/h2>\n\n\n\n<p>Posiadaj\u0105c kompostownik, musisz wiedzie\u0107, \u017ce popi\u00f3\u0142 po spalonym drewnie lub w\u0119glu drzewnym stanowi dobry naw\u00f3z. Zawiera sporo magnezu, fosforu oraz potasu. Jest jednak bardzo zasadowy oraz pr\u00f3\u017cno w nim szuka\u0107 azotu. Dlatego trzeba si\u0119 z nim odpowiednio obej\u015b\u0107. Przede wszystkim warto przemiesza\u0107 go z zielonymi li\u015b\u0107mi lub \u015bwie\u017c\u0105 traw\u0105 (maj\u0105 du\u017co azotu). Dodaj r\u00f3wnie\u017c do niego obornika lub troch\u0119 nawozu sztucznego, np. gar\u015b\u0107 siarczanu amonu. Popi\u00f3\u0142 doskonale zakwasz\u0105 natomiast ig\u0142y drzew i krzew\u00f3w iglastych, kora oraz szyszki.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017celi zatem cz\u0119sto grillujesz lub u\u017cywasz w domu kominka \u2013 \u015bmia\u0142o dorzu\u0107 popio\u0142u do swojego kompostownika!<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"6-d%C5%BCd%C5%BCownice-do-kompostownika\">D\u017cd\u017cownice do kompostownika<\/h2>\n\n\n\n<p>W przypadku skorzystania z naszej porady, jak zbudowa\u0107 kompostownik, najpewniej wewn\u0105trz zago\u015bci\u0142o si\u0119 ju\u017c kilka d\u017cd\u017cownic. Warunkiem oczywi\u015bcie jest umieszczenie kompostu bezpo\u015brednio na ziemi, w kt\u00f3rej one \u017cyj\u0105. Stworzenia te jedz\u0105 obumar\u0142\u0105 materi\u0119 organiczn\u0105, wi\u0119c znacz\u0105co przyspiesz\u0105 proces kompostowania. Dr\u0105\u017cone przez nie tunele dodatkowo natleni\u0105 ca\u0142\u0105 stert\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli masz kompostownik z dnem, musisz samodzielnie dostarczy\u0107 do wn\u0119trza te po\u017cyteczne zwierz\u0119ta. Skorzystaj np. z bardzo wydajnych d\u017cd\u017cownic kalifornijskich. Nie s\u0105 one drogie (100 sztuk kosztuje ok. 10 z\u0142), wybredne oraz bardzo szybko si\u0119 mno\u017c\u0105. Dodatkowo doskonale czuj\u0105 si\u0119 wewn\u0105trz pryzmy. \u017byj\u0105 w du\u017cych grupach i nie przejawiaj\u0105 ch\u0119ci uciekania z kompostownika. \u017beruj\u0105 tam, gdzie zosta\u0142y umieszczone. Ich zalet\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c bardzo du\u017ca d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia \u2013 nawet 15 lat!<\/p>\n\n\n\n<p>Jako gatunek wra\u017cliwy na mr\u00f3z musz\u0105 by\u0107 jednak przed nim chronione. Najlepiej wi\u0119c na zim\u0119 przenie\u015b\u0107 wiadro z kompostem i d\u017cd\u017cownicami do ogrzewanego pomieszczenia. Mo\u017cna te\u017c spr\u00f3bowa\u0107 zabezpieczy\u0107 kompostownik, os\u0142aniaj\u0105c go s\u0142omianymi matami. W przypadku wi\u0119kszych pryzm pozwoli to cz\u0119\u015bci d\u017cd\u017cownic pomy\u015blnie przezimowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"7-grzyby-do-kompostownika\">Grzyby do kompostownika<\/h2>\n\n\n\n<p>Kolejnym pomocnikiem podczas kompostowania s\u0105 r\u00f3\u017cne szczepy grzyb\u00f3w. Najcz\u0119\u015bciej ich zarodniki niesione przez wiatr same dostaj\u0105 si\u0119 do wn\u0119trza. Trzeba przy tym wiedzie\u0107, \u017ce niekt\u00f3re potrafi\u0105 niezwykle szybko poradzi\u0107 sobie nawet z bardzo trudnymi do przekompostowania produktami. Warto zatem zadba\u0107 o zasiedlenie pryzmy po\u017cytecznymi gatunkami.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017celi masz do usuni\u0119cia spor\u0105 ilo\u015b\u0107 drewna, kup gotowy preparat z \u017cylic\u0105 olbrzymi\u0105 (peniophora gigantea). Od\u017cywia si\u0119 ona martwym drewnem, doskonale przerabiaj\u0105c je na pr\u00f3chno. Ogranicza przy tym rozw\u00f3j szkodliwych grzyb\u00f3w zdolnych atakowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c ro\u015bliny \u017cywe.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015awietnym pomys\u0142em jest tak\u017ce przygotowanie specjalnej \u201eszczepionki\u201d ze zwyk\u0142ych kuchennych dro\u017cd\u017cy piekarskich. 10 dag dro\u017cd\u017cy nale\u017cy wymiesza\u0107 ze szklank\u0105 cukru i 10 l ciep\u0142ej wody. Nast\u0119pnie oblej tym roztworem pryzm\u0119. Dzi\u0119ki niemu \u015bwie\u017cy kompost szybko zaczyna si\u0119 rozk\u0142ada\u0107. W przeciwie\u0144stwie do innych starter\u00f3w (np. gnoj\u00f3wki) nie przywabia te\u017c uci\u0105\u017cliwych much i nie \u015bmierdzi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"8-co-wrzuca%C4%87-do-kompostownika-%E2%80%93-podsumowanie\">Co wrzuca\u0107 do kompostownika \u2013 podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n<p>Przekompostowanie materii organicznej trwa zwykle od kilku miesi\u0119cy do roku. Wszystko zale\u017cy od rodzaju odpadk\u00f3w oraz post\u0119powania z nimi. Je\u017celi zadbasz o odpowiednie napowietrzenie, umie\u015bcisz wewn\u0105trz w\u0142a\u015bciwe produkty i zaprosisz po\u017cyteczne mikroorganizmy, to bardzo szybko uzyskasz cenny naw\u00f3z.<\/p>\n\n\n\n<p>Na co jeszcze zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119? Kompostuj\u0105c produkty, uk\u0142adaj je w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci warstwami. Idealnie zrobisz to, przek\u0142adaj\u0105c suche odpady z wilgotnymi oraz sypkie z lu\u017anymi. Dobrze jest te\u017c na samym dnie umie\u015bci\u0107 trudniej kompostuj\u0105ce p\u0119dy lub poci\u0119te na kilkunastocentymetrowe kawa\u0142ki ga\u0142\u0105zki. Na samym wierzchu daj odpadki kuchenne czy inne szybko psuj\u0105ce si\u0119 wilgotne resztki. Po otrzymaniu nawozu u\u017cy\u017anij nim gleb\u0119. <a href=\"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/jak-przekopac-ogrodek\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Jak przekopa\u0107 ogr\u00f3dek<\/a> z kompostem? Najlepiej rozsyp go na wzruszonej glebie i nast\u0119pnie z ni\u0105 wymieszaj.<\/p>\n\n\n\n<p>Po czym natomiast pozna\u0107, \u017ce kompost jest gotowy? Powinien mie\u0107 przede wszystkim sypk\u0105 konsystencj\u0119 i pachnie\u0107 ziemi\u0105. Zwykle jest br\u0105zowy lub wr\u0119cz czarny. Nie mo\u017ce by\u0107 ciep\u0142y \u2013 to oznacza, \u017ce proces przerabiania go na naw\u00f3z jeszcze nie dobieg\u0142 ko\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017celi zainteresowa\u0142a Ci\u0119 tematyka dzisiejszego artyku\u0142u, sprawd\u017a, <a href=\"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/jakie-warzywa-uprawiac-w-ogrodku\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">jakie warzywa uprawia\u0107 w ogr\u00f3dku<\/a>, aby m\u00f3c cieszy\u0107 si\u0119 ca\u0142y sezon \u015bwie\u017c\u0105 zielenin\u0105!<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"9-materia%C5%82y-%C5%BAr%C3%B3d%C5%82owe\">Materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe:<\/h3>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/naszesmieci.mos.gov.pl\/materialy\/artykuly\/59-jak-kompostowac\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Jak kompostowa\u0107<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Masz ogr\u00f3d lub dzia\u0142k\u0119? Tanim kosztem pozb\u0119dziesz si\u0119 odpadk\u00f3w organicznych, kompostuj\u0105c je na pryzmie. Otrzymasz jednocze\u015bnie&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":27963,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sb_is_suggestion_mode":false,"_sb_show_suggestion_boards":false,"_sb_show_comment_boards":false,"_sb_suggestion_history":"","_sb_update_block_changes":"","ub_ctt_via":"","rank_math_lock_modified_date":false,"_strive_post_notes":"","footnotes":""},"categories":[2817,2819],"tags":[],"promotion":[],"class_list":["post-25713","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rolnictwo","category-dom-i-ogrod"],"acf":[],"featured_image_src":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/what-you-can-put-on-your-compost-heap.jpg","author_info":{"display_name":"expondo expert","author_link":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/author\/expondo\/"},"reading_time":"8","author_thumbnail":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d7ef9c1b9fea077fcd3f5ab668a23f70?s=96&d=mm&r=g","excerpt_full":"\n<p><strong>Masz ogr\u00f3d lub dzia\u0142k\u0119? Tanim kosztem pozb\u0119dziesz si\u0119 odpadk\u00f3w organicznych, kompostuj\u0105c je na pryzmie. Otrzymasz jednocze\u015bnie doskona\u0142y naw\u00f3z dla ro\u015blin! W dzisiejszym artykule podpowiadamy, jak prawid\u0142owo przygotowa\u0107 kompost.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"0-czego-nie-wrzuca%C4%87-do-kompostownika\">Czego nie wrzuca\u0107 do kompostownika?<\/h2>\n\n\n\n<p>Kompost to \u015bwietny naw\u00f3z organiczny. U\u017cy\u017ania gleb\u0119, sprawiaj\u0105c, \u017ce ro\u015bliny doskonale rosn\u0105. Jest jednocze\u015bnie zupe\u0142nie bezpieczny dla \u015brodowiska. Zrobisz go, umieszczaj\u0105c r\u00f3\u017cnego rodzaju odpadki na specjalnej pryzmie. Proces powinien zachodzi\u0107 z udzia\u0142em tlenu. Dlatego do wyrobu nawozu \u015bwietnie sprawdzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju <a href=\"https:\/\/www.expondo.pl\/kompostowniki\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kompostowniki<\/a> z otworami w \u015bcianach. Cenione s\u0105 zw\u0142aszcza modele z tworzyw sztucznych, kt\u00f3re s\u0105 bardzo wygodne do przestawiania i \u0142atwe w obs\u0142udze. Maj\u0105 przy tym o wiele d\u0142u\u017csz\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107 od tradycyjnych drewnianych skrzy\u0144. Ponadto doskonale zabezpieczaj\u0105 pryzm\u0119 przed dost\u0119pem zwierz\u0105t \u2013 szczur\u00f3w, myszy i innych szkodnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Pami\u0119taj, \u017ce nie wszystkie odpadki organiczne mo\u017cna przerabia\u0107 na naw\u00f3z. Czego nie wrzuca\u0107 do kompostownika? Zabronione s\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Do kompostownika oczywi\u015bcie nie wolno te\u017c wrzuca\u0107 plastiku, zadrukowanego papieru, lakierowanego drewna, wlewa\u0107 resztek farb czy rozpuszczalnik\u00f3w. S\u0105 to substancje szkodliwe, kt\u00f3re na pewno nie u\u017cy\u017ani\u0105 gleby (sprawd\u017a, <a href=\"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/jak-przygotowac-ziemie-pod-warzywa\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">jak przygotowa\u0107 ziemi\u0119 pod warzywa<\/a>). Co ciekawe, na pryzmie mo\u017cesz \u015bmia\u0142o umie\u015bci\u0107 zwyk\u0142y szary karton, wyroby z lateksu (roz\u0142o\u017c\u0105 si\u0119 po ok. 6 miesi\u0105cach) oraz drewno. Nale\u017cy przy tym je dobrze rozdrobni\u0107, poniewa\u017c grube konary i pnie b\u0119d\u0105 butwie\u0107 ca\u0142e lata.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"1-czy-jab%C5%82ka-mo%C5%BCna-wrzuca%C4%87-do-kompostownika\">Czy jab\u0142ka mo\u017cna wrzuca\u0107 do kompostownika?<\/h2>\n\n\n\n<p>W okresie urodzaju jab\u0142ek bywa zbyt wiele, aby mo\u017cna je by\u0142o zu\u017cy\u0107 na bie\u017c\u0105co lub przerobi\u0107 na przetwory. Dodatkowo cz\u0119\u015b\u0107 z nich spada na ziemi\u0119, a obite szybko gnij\u0105 i nie nadaj\u0105 si\u0119 do jedzenia. Przechowywane w du\u017cych ilo\u015bciach, r\u00f3wnie\u017c po pewnym czasie zaczn\u0105 si\u0119 psu\u0107. W efekcie, posiadaj\u0105c na swojej dzia\u0142ce jab\u0142o\u0144, b\u0119dziesz mie\u0107 te\u017c sporo owoc\u00f3w nadaj\u0105cych si\u0119 jedynie do wyrzucenia. Czy zatem mo\u017cna doda\u0107 je do kompostownika? Okazuje si\u0119, \u017ce jak najbardziej! Dodatkowo zawarta w nich woda korzystnie wp\u0142ynie na wilgotno\u015b\u0107 pryzmy. Warto wi\u0119c uk\u0142ada\u0107 je na suchych odpadach \u2013 np. sianie, \u015bcinkach drewna, p\u0119dach krzew\u00f3w lub ga\u0142\u0105zkach drzewek owocowych.<\/p>\n\n\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"2-czy-mo%C5%BCna-wyrzuca%C4%87-chleb-do-kompostownika\">Czy mo\u017cna wyrzuca\u0107 chleb do kompostownika?<\/h2>\n\n\n\n<p>Stary suchy lub nadple\u015bnia\u0142y chleb po przekompostowaniu b\u0119dzie stanowi\u0142 niezwykle cenny naw\u00f3z. Jako \u017ce jest dobr\u0105 po\u017cywk\u0105 dla wszelkiego rodzaju bakterii i drobnoustroj\u00f3w, warto zmiesza\u0107 go z trudniej kompostuj\u0105cymi produktami. \u015awietnie zatem sprawdzi si\u0119 w towarzystwie skorupek jaj, \u0142upin po orzeszkach ziemnych czy pistacjach.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"3-bakterie-do-kompostownika\">Bakterie do kompostownika<\/h2>\n\n\n\n<p>Aby z resztek organicznych stworzy\u0107 naw\u00f3z, musisz zaprz\u0105c do pracy bakterie. Wa\u017cny jest dost\u0119p do tlenu, wi\u0119c kompostownik powinien by\u0107 a\u017curowy i mieszany co 2-3 tygodnie. Pami\u0119taj te\u017c o zachowaniu wewn\u0105trz odpowiedniej wilgotno\u015bci. Do polewania pryzmy \u015bwietnie sprawdzaj\u0105 si\u0119 <a href=\"https:\/\/www.expondo.pl\/nawadnianie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">w\u0119\u017ce ogrodowe<\/a>. Bez tych zabieg\u00f3w wewn\u0105trz kompostownika zagnie\u017cd\u017c\u0105 si\u0119 bakterie beztlenowe i grzyby ple\u015bniowe. W efekcie ca\u0142o\u015b\u0107 zacznie \u015bmierdzie\u0107 zgnilizn\u0105, a otrzymanie nawozu b\u0119dzie trwa\u0107 bardzo d\u0142ugo.<\/p>\n\n\n\n<p>Dobrym pomys\u0142em jest zaszczepianie \u015bwie\u017cej pryzmy bakteriami z kompostu cz\u0119\u015bciowo przetworzonego lub ze specjalnych gnoj\u00f3wek (np. z pokrzyw lub li\u015bci czarnego bzu). Robi si\u0119 je, zalewaj\u0105c surowiec ro\u015blinny wod\u0105 i odstawiaj\u0105c w wiadrze na 3-4 tygodnie. Kiedy ca\u0142o\u015b\u0107 przestanie bulgota\u0107 (fermentowa\u0107), nadaje si\u0119 do wlania do kompostownika.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"4-preparat-do-kompostownika\">Preparat do kompostownika<\/h2>\n\n\n\n<p>Kompostuj\u0105c wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 trudniej butwiej\u0105cych produkt\u00f3w, mo\u017cna te\u017c skorzysta\u0107 z dost\u0119pnych na rynku gotowych preparat\u00f3w mikrobiologicznych. Dzi\u0119ki nim utrzymanie w\u0142a\u015bciwej flory bakteryjnej wewn\u0105trz pryzmy b\u0119dzie bardzo \u0142atwe. Sam proces kompostowania znacz\u0105co te\u017c przyspieszy \u2013 nawet do 3 miesi\u0119cy! Opr\u00f3cz kultur bakterii producenci oferuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c preparaty enzymatyczne, kt\u00f3re tak\u017ce stanowi\u0105 cenny dodatek do kompostu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"5-popi%C3%B3%C5%82-do-kompostownika\">Popi\u00f3\u0142 do kompostownika<\/h2>\n\n\n\n<p>Posiadaj\u0105c kompostownik, musisz wiedzie\u0107, \u017ce popi\u00f3\u0142 po spalonym drewnie lub w\u0119glu drzewnym stanowi dobry naw\u00f3z. Zawiera sporo magnezu, fosforu oraz potasu. Jest jednak bardzo zasadowy oraz pr\u00f3\u017cno w nim szuka\u0107 azotu. Dlatego trzeba si\u0119 z nim odpowiednio obej\u015b\u0107. Przede wszystkim warto przemiesza\u0107 go z zielonymi li\u015b\u0107mi lub \u015bwie\u017c\u0105 traw\u0105 (maj\u0105 du\u017co azotu). Dodaj r\u00f3wnie\u017c do niego obornika lub troch\u0119 nawozu sztucznego, np. gar\u015b\u0107 siarczanu amonu. Popi\u00f3\u0142 doskonale zakwasz\u0105 natomiast ig\u0142y drzew i krzew\u00f3w iglastych, kora oraz szyszki.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017celi zatem cz\u0119sto grillujesz lub u\u017cywasz w domu kominka \u2013 \u015bmia\u0142o dorzu\u0107 popio\u0142u do swojego kompostownika!<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"6-d%C5%BCd%C5%BCownice-do-kompostownika\">D\u017cd\u017cownice do kompostownika<\/h2>\n\n\n\n<p>W przypadku skorzystania z naszej porady, jak zbudowa\u0107 kompostownik, najpewniej wewn\u0105trz zago\u015bci\u0142o si\u0119 ju\u017c kilka d\u017cd\u017cownic. Warunkiem oczywi\u015bcie jest umieszczenie kompostu bezpo\u015brednio na ziemi, w kt\u00f3rej one \u017cyj\u0105. Stworzenia te jedz\u0105 obumar\u0142\u0105 materi\u0119 organiczn\u0105, wi\u0119c znacz\u0105co przyspiesz\u0105 proces kompostowania. Dr\u0105\u017cone przez nie tunele dodatkowo natleni\u0105 ca\u0142\u0105 stert\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli masz kompostownik z dnem, musisz samodzielnie dostarczy\u0107 do wn\u0119trza te po\u017cyteczne zwierz\u0119ta. Skorzystaj np. z bardzo wydajnych d\u017cd\u017cownic kalifornijskich. Nie s\u0105 one drogie (100 sztuk kosztuje ok. 10 z\u0142), wybredne oraz bardzo szybko si\u0119 mno\u017c\u0105. Dodatkowo doskonale czuj\u0105 si\u0119 wewn\u0105trz pryzmy. \u017byj\u0105 w du\u017cych grupach i nie przejawiaj\u0105 ch\u0119ci uciekania z kompostownika. \u017beruj\u0105 tam, gdzie zosta\u0142y umieszczone. Ich zalet\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c bardzo du\u017ca d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia \u2013 nawet 15 lat!<\/p>\n\n\n\n<p>Jako gatunek wra\u017cliwy na mr\u00f3z musz\u0105 by\u0107 jednak przed nim chronione. Najlepiej wi\u0119c na zim\u0119 przenie\u015b\u0107 wiadro z kompostem i d\u017cd\u017cownicami do ogrzewanego pomieszczenia. Mo\u017cna te\u017c spr\u00f3bowa\u0107 zabezpieczy\u0107 kompostownik, os\u0142aniaj\u0105c go s\u0142omianymi matami. W przypadku wi\u0119kszych pryzm pozwoli to cz\u0119\u015bci d\u017cd\u017cownic pomy\u015blnie przezimowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"7-grzyby-do-kompostownika\">Grzyby do kompostownika<\/h2>\n\n\n\n<p>Kolejnym pomocnikiem podczas kompostowania s\u0105 r\u00f3\u017cne szczepy grzyb\u00f3w. Najcz\u0119\u015bciej ich zarodniki niesione przez wiatr same dostaj\u0105 si\u0119 do wn\u0119trza. Trzeba przy tym wiedzie\u0107, \u017ce niekt\u00f3re potrafi\u0105 niezwykle szybko poradzi\u0107 sobie nawet z bardzo trudnymi do przekompostowania produktami. Warto zatem zadba\u0107 o zasiedlenie pryzmy po\u017cytecznymi gatunkami.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017celi masz do usuni\u0119cia spor\u0105 ilo\u015b\u0107 drewna, kup gotowy preparat z \u017cylic\u0105 olbrzymi\u0105 (peniophora gigantea). Od\u017cywia si\u0119 ona martwym drewnem, doskonale przerabiaj\u0105c je na pr\u00f3chno. Ogranicza przy tym rozw\u00f3j szkodliwych grzyb\u00f3w zdolnych atakowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c ro\u015bliny \u017cywe.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015awietnym pomys\u0142em jest tak\u017ce przygotowanie specjalnej \u201eszczepionki\u201d ze zwyk\u0142ych kuchennych dro\u017cd\u017cy piekarskich. 10 dag dro\u017cd\u017cy nale\u017cy wymiesza\u0107 ze szklank\u0105 cukru i 10 l ciep\u0142ej wody. Nast\u0119pnie oblej tym roztworem pryzm\u0119. Dzi\u0119ki niemu \u015bwie\u017cy kompost szybko zaczyna si\u0119 rozk\u0142ada\u0107. W przeciwie\u0144stwie do innych starter\u00f3w (np. gnoj\u00f3wki) nie przywabia te\u017c uci\u0105\u017cliwych much i nie \u015bmierdzi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"8-co-wrzuca%C4%87-do-kompostownika-%E2%80%93-podsumowanie\">Co wrzuca\u0107 do kompostownika \u2013 podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n<p>Przekompostowanie materii organicznej trwa zwykle od kilku miesi\u0119cy do roku. Wszystko zale\u017cy od rodzaju odpadk\u00f3w oraz post\u0119powania z nimi. Je\u017celi zadbasz o odpowiednie napowietrzenie, umie\u015bcisz wewn\u0105trz w\u0142a\u015bciwe produkty i zaprosisz po\u017cyteczne mikroorganizmy, to bardzo szybko uzyskasz cenny naw\u00f3z.<\/p>\n\n\n\n<p>Na co jeszcze zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119? Kompostuj\u0105c produkty, uk\u0142adaj je w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci warstwami. Idealnie zrobisz to, przek\u0142adaj\u0105c suche odpady z wilgotnymi oraz sypkie z lu\u017anymi. Dobrze jest te\u017c na samym dnie umie\u015bci\u0107 trudniej kompostuj\u0105ce p\u0119dy lub poci\u0119te na kilkunastocentymetrowe kawa\u0142ki ga\u0142\u0105zki. Na samym wierzchu daj odpadki kuchenne czy inne szybko psuj\u0105ce si\u0119 wilgotne resztki. Po otrzymaniu nawozu u\u017cy\u017anij nim gleb\u0119. <a href=\"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/jak-przekopac-ogrodek\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Jak przekopa\u0107 ogr\u00f3dek<\/a> z kompostem? Najlepiej rozsyp go na wzruszonej glebie i nast\u0119pnie z ni\u0105 wymieszaj.<\/p>\n\n\n\n<p>Po czym natomiast pozna\u0107, \u017ce kompost jest gotowy? Powinien mie\u0107 przede wszystkim sypk\u0105 konsystencj\u0119 i pachnie\u0107 ziemi\u0105. Zwykle jest br\u0105zowy lub wr\u0119cz czarny. Nie mo\u017ce by\u0107 ciep\u0142y \u2013 to oznacza, \u017ce proces przerabiania go na naw\u00f3z jeszcze nie dobieg\u0142 ko\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017celi zainteresowa\u0142a Ci\u0119 tematyka dzisiejszego artyku\u0142u, sprawd\u017a, <a href=\"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/jakie-warzywa-uprawiac-w-ogrodku\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">jakie warzywa uprawia\u0107 w ogr\u00f3dku<\/a>, aby m\u00f3c cieszy\u0107 si\u0119 ca\u0142y sezon \u015bwie\u017c\u0105 zielenin\u0105!<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"9-materia%C5%82y-%C5%BAr%C3%B3d%C5%82owe\">Materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe:<\/h3>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/naszesmieci.mos.gov.pl\/materialy\/artykuly\/59-jak-kompostowac\/\" rel=\"nofollow\">Jak kompostowa\u0107<\/a><\/p>\n","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25713"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25713"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25713\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":75390,"href":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25713\/revisions\/75390"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25713"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25713"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25713"},{"taxonomy":"promotion","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.expondo.pl\/inspiracje\/wp-json\/wp\/v2\/promotion?post=25713"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}